Çocukken yaratıcılık neredeyse doğal bir refleks gibidir. Bir çocuğa dünyayı nasıl gördüğünü sorsanız, size hiç düşünmeden bambaşka bir yerden cevap verir. Çizdiği bir resimde, yetişkin gözünün “anlamsız” bulduğu şekiller onun için uçan bir köpek, konuşan bir ağaç ya da gökyüzünde yürüyen bir insan olabilir. Bir karton kutu bazen bir uzay gemisine, bazen bir eve, bazen de gizli bir sığınağa dönüşür. Kurallar henüz kesinleşmemiştir; “olmaz”lar, “mantıksız”lar, “gerçekçi değil”ler zihinlerini sınırlamaz.

Zamanla bu sınırsızlık yerini kalıplara bırakır. Hayatın gerçekleri, sorumluluklar ve beklentiler zihni yavaş yavaş şekillendirir. Pek çok yetişkin bir noktada durup şunu fark eder: Küçükken resim yapardım, şiir yazardım, hikâyeler uydurur, oyunlar kurgulardım. Ama büyüdüğümde bunların hiçbirini yapmaz oldum. Aslında kaybolan bir yetenek değildir; yaratıcılık hâlâ oradadır, sadece hayat temposunun altında sessizce gömülü kalmıştır.

Burada iyi bir haber var: Yaratıcılık sanıldığı gibi bir gün aniden yok olmaz. Asıl soru, onu yeniden nasıl gün yüzüne çıkarabileceğimizdir. Bu noktada sıkça duyulan öneriler vardır; spor yapmak, yürüyüşe çıkmak, doğayla temas etmek gibi. Bunların hepsi zihni sakinleştirir, insana alan açar. Ancak bu pratikler, yaratıcı yönü tek başına ve bir anda geri getirmez; daha çok zihnin yavaşladığı anlarda kendine yeniden yaklaşmayı mümkün kılar. Bu da zamanla olur.

Belki de daha etkili olan şey, yaratıcılığı hayatın belirli anlarına sıkıştırmak yerine, onu gündelik hayatın içine davet etmektir. Yapılan en basit işte bile “bunu başka nasıl yapabilirim?” diye sormak, kalıpların biraz dışına çıkmaya izin vermek gibi. Bu tür küçük sorgulamalar zamanla bir alışkanlığa dönüşebilir. Bir süre sonra, dünyaya bakışın eskisi gibi tek bir doğruya sıkışmadığı fark edilir.

Küçük Hatırlatmalar

Yaratıcılığı yeniden hatırlamak bazen büyük kararlar değil, küçük oyunlar gerektirir. Örneğin, üzerinde farklı şekiller bulunan zarlar ya da kartlarla kısa hikâyeler uydurmak gibi oyunlar, sonucu düşünmeden üretmeyi yeniden hatırlatabilir. Ortaya “iyi” bir şey çıkması gerekmez; amaç sadece zihni serbest bırakmaktır.

Günlük hayatta yapılan işlerde zaman zaman “en doğrusu bu mu?” yerine “başka ne olabilir?” diye sormak da benzer bir etki yaratır. Sonuç odaklı olmayan, sadece denemek için yapılan küçük uğraşlar — çizmek, karalamak, birkaç cümle yazmak gibi — yaratıcılığı yeniden davet eden alanlar açabilir.

Bazı insanlar için bu alan, kalemle temas etmekten geçer. Defter kenarlarına çizilen çizgiler ya da bilinçli olarak yapılan basit karalamalar, zihni sakinleştirirken yaratıcılıkla da bir bağ kurar. Bu tür pratikler, sonucu önemsemeden üretmeye izin verdiği için yaratıcı yönü yeniden hatırlatan alanlar açabilir. Bu yaklaşıma daha yakından bakmak isteyenler için, çizgilerle meditasyonu anlattığımız yazıya buradan ulaşabilirsiniz.

Yaratıcılık çoğu zaman kaybolmaz; sadece beklemeye alınır. Ona alan açmak ise büyük dönüşümlerden çok, gündelik hayatın içinde yapılan küçük kırılmalarla mümkün olur. Belki de mesele, yaratıcı olmak değil; yaratıcı kalmaya yeniden kendine izin vermektir.

Peki sen, bugün hangi yaratıcılık adımını atabilirsin?